مافی مەدەنی و سیاسی
مافی مەدەنی و سیاسی جۆرێک مافن کە پارێزگاری ئەکەن لە ئازادی تاکەکان لە بەرامبەر پێشێلکارەکان وەک دەوڵەتەکان، ڕێکخراوە کۆمەڵایەتییەکان و کەسەکان. ئەم مافانە گرەنتی و دڵنیایی ئەدەن بە تاکەکان کە بتوانن لە ناو کۆمەڵگا یان وڵاتێکدا و بێ ھیچ جیاوازیدان و پێشێلکارییەک، ژیانی مەدەنی و سیاسی خۆیان بەرنە سەر.
مافی مەدەنی ئەمانە لە خۆ ئەگرێ: گرەنتی تەندورستی جەستەیی و دەروونی، ژیان، ئاسایش، پاراستن لە جیاوازیدان بەپێی نەژاد، ڕەگەز، ڕەچەڵەک (نەتەوایەتی)، ڕەنگ، تەمەن، پێوەندی سیاسی، قەومیەت، ئایین و کەم ئەندامێتی.ھەروەھا مافەکانی تاکەکەسی وەک ژیانی نائاشکرا و ئازادی بیرکردنەوە، قسە کردن، دین، ڕۆژنامەگەری، کۆبوونەوە و جووڵانەوە.
مافی سیاسی ئەمانە لەخۆ ئەگرێ: دادپەروەریی سرووشتی لە یاسادا وەک مافی تۆمەتبار ھەروەک مافی دادوەری دادپەروەرانە، پڕۆسەی یاسایی، مافی داواکاری قەرەبووی زیانەکان یان چارەسەری یاسایی، ھەروەھا مافی بەشداریکردن لە کۆمەڵگای مەدەنی و سیاسی وەک ئازادی جڤات و کۆمەڵ، مافی کۆبوونەوە، مافی سکاڵا و دادخواز، مافی خۆپاراستن و مافی دەنگدان.